Σύμβολο της Πίστεως

Διαβάστε πρώτα το βασικό κείμενο. Παρακάτω μπορείτε να πατήσετε σε κάθε άρθρο και να ανοίξετε την εξήγησή του.

Το Σύμβολο της Πίστεως είναι σύντομη και ακριβής διατύπωση της χριστιανικής διδασκαλίας, που συντάχθηκε και εγκρίθηκε στην Α΄ και Β΄ Οικουμενική Σύνοδο. Αποτελείται από δώδεκα άρθρα. Στο Βάπτισμα ο βαπτιζόμενος ή οι ανάδοχοι το διαβάζουν δυνατά, καθαρά και με βεβαιότητα, στα εκκλησιαστικά σλαβονικά ή στα γερμανικά:

  1. Πιστεύω εἰς ἕνα Θεόν, Πατέρα, Παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς, ὁρατῶν τε πάντων καὶ ἀοράτων.
  2. Καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ, τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα πρὸ πάντων τῶν αἰώνων· φῶς ἐκ φωτός, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, γεννηθέντα, οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρί, δι’ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο.
  3. Τὸν δι’ ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν καὶ σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου καὶ ἐνανθρωπήσαντα.
  4. Σταυρωθέντα τε ὑπὲρ ἡμῶν ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου καὶ παθόντα καὶ ταφέντα.
  5. Καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ κατὰ τὰς Γραφάς.
  6. Καὶ ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐρανοὺς καὶ καθεζόμενον ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός.
  7. Καὶ πάλιν ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς, οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος.
  8. Καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, τὸ κύριον, τὸ ζωοποιόν, τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον, τὸ σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ συμπροσκυνούμενον καὶ συνδοξαζόμενον, τὸ λαλῆσαν διὰ τῶν προφητῶν.
  9. Εἰς μίαν, ἁγίαν, καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν Ἐκκλησίαν.
  10. Ὁμολογῶ ἓν βάπτισμα εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν.
  11. Προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν.
  12. Καὶ ζωὴν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Ἀμήν.

Επεξηγήσεις

Πατήστε στη γραμμή με το + για να ανοίξετε την εξήγηση. Με νέο πάτημα το κείμενο κλείνει.

1. Ο Θεός Πατέρας — Δημιουργός του κόσμου

1. Πιστεύω σε έναν Θεό, Πατέρα, Παντοκράτορα, Δημιουργό ουρανού και γης, όλων των ορατών και αοράτων.

Στα πρώτα λόγια ομολογούμε απερίφραστα την πίστη στον έναν Θεό. Δεν υπάρχουν ούτε υπήρξαν άλλοι θεοί. Εκείνος είναι ο μόνος Δημιουργός όλου του σύμπαντος, του ορατού κόσμου που αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις και του αόρατου, όπως τα ασώματα πνεύματα. Τίποτε στον κόσμο, εκτός από το κακό, δεν βρίσκεται έξω από τη δημιουργία Του.

2. Ο Ιησούς Χριστός — Υιός του Θεού

2. Και σε έναν Κύριο Ιησού Χριστό, τον μονογενή Υιό του Θεού, που γεννήθηκε από τον Πατέρα πριν από όλους τους αιώνες· φως από φως, Θεό αληθινό από Θεό αληθινό, γεννημένο, όχι δημιουργημένο, ομοούσιο με τον Πατέρα, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα.

Εδώ, όπως και αργότερα στα λόγια για το Άγιο Πνεύμα, ομολογούμε ότι ο Θεός είναι ένας στην ουσία και τριαδικός στα Πρόσωπα. Αποκαλύφθηκε ως Τριάδα: Πατέρας, Υιός και Άγιο Πνεύμα. Αναγνωρίζουμε τη θεότητα του Ιησού Χριστού, του Υιού του Θεού, της δεύτερης Υπόστασης της Αγίας Τριάδας. Δεν είναι απλώς μεγάλος δάσκαλος ή προφήτης. Έχει την ίδια φύση και ουσία με τον Πατέρα και γεννάται από Αυτόν πριν από όλους τους αιώνες, πριν αρχίσει ο χρόνος. Γεννάται, δεν δημιουργείται. Το «δι’ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο» σημαίνει ότι ο Πατέρας δημιούργησε τα πάντα μέσω του Υιού Του. Ο Υιός ονομάζεται επίσης Λόγος του Θεού. Με τον Λόγο Του ο Θεός δημιουργεί τον κόσμο.

3. Η Ενανθρώπηση του Υιού του Θεού

3. Που για εμάς τους ανθρώπους και για τη σωτηρία μας κατέβηκε από τους ουρανούς, σαρκώθηκε από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο Μαρία και έγινε άνθρωπος.

Ο Ιησούς Χριστός είναι ο Θεός που, από αγάπη για τους ανθρώπους και για να τους ελευθερώσει από την αμαρτία, ταπεινώθηκε και έγινε άνθρωπος. Σύμφωνα με την αναγγελία του αρχαγγέλου Γαβριήλ στη Θεοτόκο για τη γέννηση του Σωτήρα (Το Άγιο Πνεύμα θα έρθει επάνω σου και η δύναμη του Υψίστου θα σε επισκιάσει), σαρκώθηκε από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο Μαρία. Γεννημένος όπως οι άνθρωποι, γνώρισε ανθρώπινες ανάγκες: πείνα, δίψα, ανάπαυση. Κατά τους Πατέρες ήταν όμοιος με εμάς σε όλα εκτός από την αμαρτία. Στο Πρόσωπό Του ενώθηκαν η θεία και η ανθρώπινη φύση. Είναι αληθινός Θεός και τέλειος άνθρωπος.

4–5. Σταυρός και Ανάσταση

4–5. Σταυρώθηκε για εμάς επί Ποντίου Πιλάτου, έπαθε και ενταφιάστηκε. Και αναστήθηκε την τρίτη ημέρα σύμφωνα με τις Γραφές.

Πολλοί στον Ισραήλ περίμεναν Μεσσία που θα τους ελευθέρωνε από τη ρωμαϊκή κυριαρχία. Ο Μεσσίας ήρθε και Τον σταύρωσαν. Ο Ιησούς δεν έδωσε πολιτική ανεξαρτησία, αλλά πολύ περισσότερα: με τη ζωή, το πάθος και τον σταυρικό θάνατο λύτρωσε την ανθρωπότητα από το προπατορικό αμάρτημα και άνοιξε τον δρόμο της σωτηρίας και της αιώνιας ζωής. Σταυρώθηκε, πέθανε και ενταφιάστηκε σε σπήλαιο όταν Ρωμαίος διοικητής της Ιουδαίας ήταν ο Πόντιος Πιλάτος. Την τρίτη ημέρα αναστήθηκε.

6. Ανάληψη

6. Και ανέβηκε στους ουρανούς και κάθεται στα δεξιά του Πατέρα.

Την τεσσαρακοστή ημέρα μετά την Ανάσταση ο Χριστός αναλήφθηκε και, όπως εκφράζει παραστατικά το Ευαγγέλιο, κάθισε στα δεξιά του Θεού Πατέρα. Η ανθρώπινη φύση, μεταμορφωμένη από την Ανάσταση, εισήχθη στο μυστήριο της θείας ζωής. Έκτοτε κάθε άνθρωπος μπορεί να πλησιάσει τον ουράνιο Πατέρα και να γίνει όμοιος με τον Θεό, όπως ο Θεός έγινε όμοιος με εμάς. Πώς; Ζώντας το Ευαγγέλιο, τηρώντας τις εντολές και συμμετέχοντας στην εκκλησιαστική ζωή και στα Μυστήρια. Ο Θεός βλέπει τις προθέσεις και τον κόπο, στηρίζει τον άνθρωπο και του προσφέρει τη χάρη Του.

7. Δευτέρα Παρουσία

7. Και θα έρθει πάλι με δόξα να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς· η Βασιλεία Του δεν θα έχει τέλος.

Μια ημέρα, γνωστή μόνο στον Θεό, ο Χριστός θα επιστρέψει στη γη. Αυτή είναι η Δευτέρα Παρουσία. Έπειτα θα γίνει η τελική Κρίση, όπου θα σταθούν ζωντανοί και κεκοιμημένοι, αφού η ανθρώπινη ψυχή είναι αθάνατη. Θα ακολουθήσει η Βασιλεία του Θεού που δεν θα τελειώσει ποτέ.

8. Άγιο Πνεύμα

8. Και στο Άγιο Πνεύμα, το Κύριο, το Ζωοποιό, που εκπορεύεται από τον Πατέρα, συμπροσκυνείται και συνδοξάζεται με τον Πατέρα και τον Υιό και μίλησε μέσω των προφητών.

Εδώ αναφερόμαστε στην τρίτη Υπόσταση της Αγίας Τριάδας, το Άγιο Πνεύμα. Ομολογούμε ότι πιστεύουμε σε Αυτό, Το προσκυνούμε και Το δοξάζουμε όπως τον Πατέρα και τον Υιό. Με την έμπνευσή Του μίλησαν οι προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης. Το προσωπικό Του ιδίωμα, που Το διακρίνει από τον Πατέρα και τον Υιό, είναι η εκπόρευση από τον Πατέρα. Ο Ιησούς Χριστός λέει: Όταν έρθει ο Παράκλητος, τον οποίο Εγώ θα σας στείλω από τον Πατέρα, το Πνεύμα της αλήθειας που εκπορεύεται από τον Πατέρα, Εκείνος θα μαρτυρήσει για Εμένα (Ιω. 15:26). Ονομάζεται Παράκλητος επειδή γεμίζει τις ψυχές με ειρήνη, γαλήνη και μακαριότητα.

9. Εκκλησία

9. Σε μία, αγία, καθολική και αποστολική Εκκλησία.

Η Εκκλησία είναι θεανθρώπινος οργανισμός: αποτελείται από ανθρώπους, αλλά κεφαλή της είναι ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός και μέσα της ενεργεί το Άγιο Πνεύμα. Είναι αγία όχι επειδή οι χριστιανοί δεν κάνουν λάθη, αλλά επειδή, παρά τα λάθη και τις πλάνες, ο Θεός παραμένει στην Εκκλησία. Η καθολικότητα εκφράζει την ενότητά της. Όπως έγραψε ο άγιος Φιλάρετος Μόσχας, η Εκκλησία «δεν περιορίζεται από τόπο, χρόνο ή λαό, αλλά περιλαμβάνει τους αληθινά πιστούς όλων των χωρών, εποχών και λαών». Είναι αποστολική επειδή οι Απόστολοι, οι στενότεροι μαθητές του Χριστού, βρίσκονται στην αρχή της ιστορικής της ύπαρξης. Διατηρεί την αποστολική διαδοχή: τη διδασκαλία που παρέλαβε από τους Αποστόλους και τη μετάδοση της χάρης της Ιεροσύνης μέσω της χειροτονίας. Έτσι κάθε χειροτονημένος κληρικός έχει πνευματικό πρόγονο έναν από τους δώδεκα Αποστόλους.

10. Βάπτισμα

10. Ομολογώ ένα Βάπτισμα για άφεση αμαρτιών.

Ομολογούμε την πίστη στο Βάπτισμα ως πνευματική γέννηση. Ο βαπτισμένος αρχίζει νέα χριστιανική ζωή. Το Μυστήριο τελείται μόνο μία φορά και συγχωρεί όλες τις προηγούμενες αμαρτίες. Ο άνθρωπος βιώνει νέα, πνευματική γέννηση.

11–12. Ανάσταση νεκρών και αιώνια ζωή

11–12. Προσδοκώ ανάσταση νεκρών και ζωή του μέλλοντος αιώνος. Αμήν.

Ο χριστιανισμός διδάσκει ότι στο τέλος των χρόνων όλοι οι νεκροί θα αναστηθούν. Είναι τόσο σημαντικό ώστε ο Απόστολος Παύλος γράφει: Αν δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών, ούτε ο Χριστός αναστήθηκε… Άρα και όσοι κοιμήθηκαν εν Χριστώ χάθηκαν. Αν ελπίζουμε στον Χριστό μόνο για αυτή τη ζωή, είμαστε οι πιο αξιολύπητοι από όλους τους ανθρώπους (Α΄ Κορ. 15:13,18–19). Στο τέλος του Συμβόλου στρεφόμαστε πάλι στον χρόνο μετά τη Δευτέρα Παρουσία και την Κρίση. Δεν φοβόμαστε αυτόν τον χρόνο, αλλά προσδοκούμε και επιθυμούμε τον ερχομό του.