Οι Δέκα Εντολές
Διαβάστε πρώτα το βασικό κείμενο. Παρακάτω μπορείτε να πατήσετε σε κάθε άρθρο και να ανοίξετε την εξήγησή του.
- Εγώ είμαι ο Κύριος, ο Θεός σου· δεν θα έχεις άλλους θεούς εκτός από Εμένα.
- Μην κατασκευάζεις είδωλο ή ομοίωμα όσων βρίσκονται στον ουρανό, στη γη ή στα νερά κάτω από τη γη· μην τα προσκυνάς ούτε να τα λατρεύεις.
- Μην προφέρεις μάταια το όνομα του Κυρίου, του Θεού σου.
- Να θυμάσαι την ημέρα της ανάπαυσης και να την αγιάζεις. Έξι ημέρες εργάσου και κάνε όλα τα έργα σου, ενώ η έβδομη, ημέρα ανάπαυσης, ας είναι αφιερωμένη στον Κύριο, τον Θεό σου.
- Να τιμάς τον πατέρα και τη μητέρα σου, για να ευημερείς και να μακροημερεύσεις στη γη.
- Μη φονεύσεις.
- Μη μοιχεύσεις.
- Μην κλέψεις.
- Μην ψευδομαρτυρήσεις κατά του πλησίον σου.
- Μην επιθυμήσεις τη γυναίκα του πλησίον σου, το σπίτι του, το χωράφι του, τον δούλο του… ούτε οτιδήποτε ανήκει στον πλησίον σου. (Έξ. 20· Δευτ. 5)
Το νόημα αυτών και των άλλων εντολών ο Κύριος Ιησούς Χριστός εξέφρασε έτσι: «Να αγαπήσεις τον Κύριο τον Θεό σου με όλη την καρδιά, όλη την ψυχή και όλη τη διάνοιά σου. Αυτή είναι η πρώτη και μεγαλύτερη εντολή. Δεύτερη, όμοια με αυτήν: Να αγαπήσεις τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου» (Ματθ. 22:37–39).
Επεξηγήσεις
Κάθε άνθρωπος γεννιέται με την ασθένεια που ονομάζεται «προπατορικό αμάρτημα» και τον ωθεί σε αμαρτίες. Χρειάζεται σωτηρία από αυτήν, από τον διάβολο και τους δαίμονες, από τον άδη. Η σωτηρία είναι δυνατή μόνο μέσω του Σωτήρα Ιησού Χριστού, της ζωής σύμφωνα με τις εντολές και της Εκκλησίας που ίδρυσε για τη σωτηρία των ανθρώπων. Το όνομα «Ορθοδοξία» δηλώνει την ορθή πίστη, την αληθινή Εκκλησία.
Πατήστε στη γραμμή με το + για να ανοίξετε την εξήγηση. Με νέο πάτημα το κείμενο κλείνει.
1. Εγώ είμαι ο Κύριος, ο Θεός σου· δεν θα έχεις άλλους θεούς εκτός από Εμένα.
Ο Θεός είναι ένας, και δεν υπάρχουν άλλοι θεοί. Από Αυτόν προέρχονται όλα τα δημιουργήματα, χάρη σε Αυτόν ζουν και σε Αυτόν επιστρέφουν. Στον Θεό βρίσκεται κάθε δύναμη. Η δύναμη του φωτός, του νερού, του αέρα και της πέτρας είναι δική Του. Το μυρμήγκι κινείται, το ψάρι κολυμπά και το πουλί πετά χάρη στον Θεό. Η δυνατότητα του σπόρου να φυτρώνει, του χορταριού να αναπνέει και του ανθρώπου να ζει προέρχεται από Αυτόν. Κάθε πλάσμα λαμβάνει από τον Θεό τη δυνατότητα ύπαρξης. Ο Κύριος δίνει και παίρνει όπως κρίνει. Όταν λοιπόν θέλεις δύναμη για κάτι, αναζήτησέ την στον Θεό: είναι η πηγή της ζωοποιού και ισχυρής δύναμης· άλλη πηγή δεν υπάρχει.
2. Μην κατασκευάζεις είδωλο ή ομοίωμα όσων βρίσκονται στον ουρανό, στη γη ή στα νερά κάτω από τη γη.
Μη θεοποιείς το δημιούργημα αντί του Δημιουργού. Αν ανέβηκες σε ψηλό βουνό και συνάντησες τον Θεό, γιατί κοιτάζεις το είδωλο στη λακκούβα κάτω; Αν κάποιος λαχταρούσε να δει τον βασιλιά και έπειτα από κόπο στάθηκε μπροστά του, γιατί κοιτάζει δεξιά και αριστερά τους υπηρέτες; Είτε δεν τολμά να σταθεί μόνος μπροστά στον βασιλιά είτε νομίζει ότι ο βασιλιάς δεν μπορεί μόνος του να τον βοηθήσει.
3. Μην προφέρεις μάταια το όνομα του Κυρίου, του Θεού σου, διότι ο Κύριος δεν θα αφήσει ατιμώρητο εκείνον που το προφέρει μάταια.
Υπάρχουν άραγε άνθρωποι που τολμούν να προφέρουν χωρίς λόγο ή ανάγκη το όνομα που προκαλεί δέος, του Κυρίου του Υψίστου; Όταν προφέρεται στον ουρανό, οι ουρανοί υποκλίνονται, τα άστρα λάμπουν περισσότερο, Αρχάγγελοι και Άγγελοι ψάλλουν «Άγιος, Άγιος, Άγιος Κύριος Σαβαώθ» και οι άγιοι προσπίπτουν. Ποιος θνητός τολμά λοιπόν να προφέρει το πανάγιο όνομα χωρίς δέος ψυχής και βαθύ στεναγμό πόθου για τον Θεό;
4. Έξι ημέρες εργάσου και κάνε όλα τα έργα σου· η έβδομη είναι Σάββατο στον Κύριο, τον Θεό σου.
Έξι ημέρες δημιούργησε ο Θεός και την έβδομη αναπαύθηκε. Έξι είναι οι ημέρες εργασίας και μέριμνας, ενώ η έβδομη αφιερώνεται στον Θεό. Στην Παλαιά Διαθήκη ο λαός συγκεντρωνόταν για προσευχή και πρόσφερε θυσίες ως ευχαριστία, μετάνοια και αφιέρωση της ζωής στον Δημιουργό. Δημιουργώντας τον κόσμο, ο Κύριος εισήλθε στον χρόνο χωρίς να εξέλθει από την αιωνιότητα. Η έβδομη ημέρα δείχνει ότι η ζωή δεν εξαντλείται στην επίγεια εργασία: τελικός σκοπός είναι η κοινωνία με τον Θεό. Στην Καινή Διαθήκη η εντολή εκπληρώνεται την Κυριακή, ημέρα της Ανάστασης του Χριστού. Είναι η σημαντικότερη ημέρα της χριστιανικής ζωής,
όταν η Εκκλησία συγκεντρώνεται για τη Θεία Λειτουργία. Εκεί προσφέρουμε στον Θεό όχι θυσίες ζώων, αλλά τον εαυτό μας, τη ζωή, τον κόπο και την προσευχή μας,
και λαμβάνουμε το μέγιστο δώρο, τη Θεία Κοινωνία του Σώματος και του Αίματος του Χριστού. Ο χριστιανός φυλάσσει την ημέρα αυτή όχι απλώς ως αργία, αλλά ως συνάντηση με τον Θεό,
ημέρα Ευχαριστίας, γύρω από την οποία οικοδομείται όλη η εκκλησιαστική ζωή.
5. Να τιμάς τον πατέρα και τη μητέρα σου, για να μακροημερεύσεις στη γη.
Πριν γνωρίσεις εσύ τον Κύριο, Τον γνώρισαν οι γονείς σου. Αυτό και μόνο αρκεί για να τους τιμάς με σεβασμό. Να τιμάς κάθε άνθρωπο που πριν από εσένα γνώρισε το ύψιστο Αγαθό στον κόσμο.
6. Μη φονεύσεις.
Ο Θεός εμφύσησε ζωή από τη ζωή Του σε κάθε πλάσμα. Η ζωή είναι το πολυτιμότερο δώρο Του. Όποιος επιβουλεύεται ζωή σηκώνει χέρι σε αυτό το δώρο, ακόμη και στην ίδια τη ζωή του Θεού. Είμαστε προσωρινοί φορείς της ζωής που μας έδωσε και φύλακες του πολυτιμότερου δώρου Του. Δεν έχουμε λοιπόν δικαίωμα να αφαιρούμε τη ζωή ούτε από τον εαυτό μας ούτε από άλλους.
7. Μη μοιχεύσεις.
Μη συνάπτεις παράνομη σχέση με γυναίκα. Πράγματι, σε αυτό τα ζώα είναι πιο υπάκουα στον Θεό από πολλούς ανθρώπους.
8. Μην κλέψεις.
Μη λυπείς τον πλησίον περιφρονώντας την ιδιοκτησία του. Μην ενεργείς όπως οι αλεπούδες και τα ποντίκια αν θεωρείς τον εαυτό σου ανώτερο. Η αλεπού κλέβει χωρίς να γνωρίζει τον νόμο και το ποντίκι ροκανίζει την αποθήκη χωρίς να καταλαβαίνει τη ζημιά. Αντιλαμβάνονται τη δική τους ανάγκη, όχι την απώλεια του άλλου. Σε αυτά δεν δόθηκε κατανόηση, σε εσένα όμως δόθηκε. Γι’ αυτό δεν συγχωρείται σε εσένα ό,τι είναι συγγνωστό σε αυτά. Το κέρδος σου πρέπει να είναι νόμιμο και να μη βλάπτει τον πλησίον.
9. Μην ψευδομαρτυρήσεις κατά του πλησίον σου.
Μη λες ψέματα ούτε για τον εαυτό σου ούτε για άλλους. Αν ψεύδεσαι για εσένα, γνωρίζεις ο ίδιος ότι ψεύδεσαι. Αν συκοφαντείς άλλον, εκείνος γνωρίζει ότι τον συκοφαντείς.
10. Μην επιθυμήσεις το σπίτι του πλησίον σου, τη γυναίκα του, τον δούλο ή τη δούλη του, το βόδι ή το γαϊδούρι του, ούτε οτιδήποτε του ανήκει.
Μόλις επιθυμήσεις τα ξένα, έχεις ήδη πέσει στην αμαρτία. Το ερώτημα είναι αν θα συνέλθεις και θα σταματήσεις ή θα συνεχίσεις τον κατήφορο της επιθυμίας. Η επιθυμία είναι ο σπόρος της αμαρτίας· η αμαρτωλή πράξη είναι η συγκομιδή του σπόρου που φυτεύτηκε και μεγάλωσε.
Από τα έργα του αγίου Νικολάου της Σερβίας